HƯỚNG DẪN MỚI VỀ KÊ KHAI, NỘP THUẾ CHO CÁ NHÂN VÀ HỘ KINH DOANH TỪ NĂM 2026

Cục Thuế vừa ban hành Thông báo số 85/TB-CT ngày 29/01/2026 nhằm tuyên truyền và hướng dẫn thực hiện chính sách thuế mới đối với hộ kinh và cá nhân kinh doanh. Thông báo số 85/TB-CT của Cục Thuế đặt ra các mục tiêu rõ ràng, nhằm đảm bảo rằng các đối tượng chịu thuế nắm bắt đầy đủ, chính xác các quy định pháp luật liên quan đến chính sách thuế, quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế. Qua đó, nâng cao nhận thức và trách nhiệm tuân thủ pháp luật thuế, hạn chế vi phạm hành chính do thiếu hiểu biết. Dưới đây là những điểm quan trọng hộ, cá nhân kinh doanh cần lưu ý.

I.              Doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm: Không nộp thuế nhưng vẫn phải thông báo

Theo khoản 25 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 (sửa đổi, bổ sung bởi điểm b khoản 1 Điều 1 Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi 2025) quy định rằng hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT). Đồng thời, tại khoản 1 Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026) cũng quy định cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Như vậy, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm sẽ không phải nộp thuế GTGT và TNCN. Tuy nhiên, theo Thông báo 85/TB-CT Cục Thuế hướng dẫn rằng đối với mức doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống thì hộ, cá nhân kinh doanh không phải nộp thuế GTGT, TNCN nhưng vẫn phải thông báo doanh thu thực tế cho cơ quan thuế theo quy định trước ngày 31/01 hàng năm. Riêng đối với năm 2026, nhóm này sẽ phải thông báo 2 lần/năm vào ngày 31/07/2026 và 31/01/2027. Do đó, các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh thuộc diện nêu trên cần phải lưu ý rằng dù không phải nộp thuế nhưng vẫn phải thực hiện thủ tục về thuế.

II.            Khi doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm

Nếu trong năm phát sinh doanh thu thực tế vượt ngưỡng 500 triệu đồng, hộ và cá nhân kinh doanh phải khai, nộp thuế kể từ quý phát sinh doanh thu vượt ngưỡng. Nhóm này sẽ kê khai, tính thuế theo từng ngưỡng doanh thu.

Cụ thể, đối với thuế TNCN tùy vào trường hợp, sẽ được tính theo như sau:

·      Trong trường hợp xác định được chi phí đầu vào, nếu có: doanh thu đến 3 tỷ đồng/năm thì sẽ chịu thuế suất 15% trên phần lãi. Nếu có doanh thu từ trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm sẽ chịu thuế suất 17% và 20% nếu doanh thu hơn 50 tỷ đồng/năm.

·      Trường hợp không xác định được chi phí đầu vào, nếu có: doanh thu dưới 3 tỷ thì sẽ tiếp tục nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu như hiện nay, mức 0,5-2% tùy vào ngành nghề kinh doanh. Tuy nhiên, sẽ được trừ đi khoản thu thuộc ngưỡng không chịu thuế (500 triệu đồng/năm) trước khi tính toán nghĩa là chỉ tính thuế trên phần doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm. Ví dụ: Doanh thu 800 triệu thì doanh thu chịu thuế = 800 triệu – 500 triệu = 300 triệu.

Về sổ sách kế toán, dù thuộc nhóm miễn thuế hay phải nộp thuế theo doanh thu cũng cần phải theo dõi sổ doanh thu chi tiết. Nếu nộp thuế TNCN theo lợi nhuận thì phải lập 04 loại sổ kế toán, gồm doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ; chi tiết doanh thu, chi phí; vật liệu, hàng hóa (theo dõi xuất - nhập - tồn); và dòng tiền tại ngân hàng (theo dõi tiền mặt, gửi). Trường hợp doanh thu dưới 500 triệu hoặc nộp thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu thì phải lập sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ.

Theo thông báo của Cục Thuế, việc xác định hộ kinh doanh chỉ thông báo doanh thu hay thuộc diện phải kê khai, nộp thuế sẽ xác định vào doanh thu thực tế phát sinh theo các mốc quy định (trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng; trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng; và trên 50 tỷ đồng). Hộ kinh doanh không phải tự xác định hay lo lắng về việc áp dụng chính sách. Cơ quan thuế sẽ chủ động rà soát dữ liệu, hướng dẫn cụ thể với từng trường hợp.

Đối với thuế GTGT, hộ kinh doanh khi chuyển sang kê khai vẫn nộp thuế GTGT theo doanh thu, và bảng tỷ lệ tính không thay đổi so với trước. Các hộ kinh doanh có ngưỡng doanh thu từ 500 triệu đến trên 50 tỷ đồng cũng áp dụng phương pháp này.

          Số thuế phải nộp = doanh thu tính thuế GTGT (x) tỷ lệ thuế suất theo ngành nghề

Như vậy, thuế GTGT sẽ được xác định theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu. Cụ thể, số thuế GTGT phải nộp được tính bằng cách lấy tỷ lệ phần trăm thuế suất GTGT nhân với tổng doanh thu phát sinh trong kỳ tính thuế. Ở đây, doanh thu là toàn bộ số tiền thu được từ hoạt động kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trước khi trừ đi bất kỳ khoản chi phí (lưu ý đối với các khoản thanh toán từng lần từ 5 triệu đồng trở lên còn cần chứng từ thanh toán không cần tiền mặt) nào.

Điểm cần lưu ý là thuế GTGT trong trường hợp này không phụ thuộc vào phần thu nhập còn lại sau chi phí, mà chỉ căn cứ trên doanh thu. Mặc dù chia thành các mức doanh thu khác nhau (trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng; trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng; và trên 50 tỷ đồng) nhưng cách tính thuế GTGT ở các mức này vẫn giống nhau.

Tỷ lệ phần trăm cụ thể sẽ phụ thuộc vào lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh theo quy định của pháp luật thuế (có thể là 1%, 3%, 5%…). Sau khi xác định được tỷ lệ này, người nộp thuế chỉ cần nhân với tổng doanh thu tương ứng để xác định số thuế GTGT phải nộp.

III.         Quy định về hóa đơn điện tử

Hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử trong hoạt động kinh doanh. Trường hợp có doanh thu từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng/năm thì không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, nếu đáp ứng đủ điều kiện và có nhu cầu sử dụng thì người kinh doanh vẫn sẽ được đăng ký với cơ quan thuế. Hoặc nếu có nhu cầu sẽ được cơ quan thuế cấp hóa đơn từng lần phát sinh.

Có thể thấy những thay đổi về chính sách thuế áp dụng từ năm 2026 cho thấy xu hướng tăng cường minh bạch và quản lý chặt chẽ hơn đối với hoạt động kinh doanh của hộ và cá nhân. Dù thuộc diện miễn thuế hay phải nộp thuế, người kinh doanh vẫn cần chủ động theo dõi doanh thu, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông báo và kê khai theo quy định.

Việc nắm rõ các mốc doanh thu, phương pháp tính thuế và quy định về hóa đơn, sổ sách sẽ giúp hộ và cá nhân kinh doanh tránh được các vi phạm không đáng có, đồng thời tạo thuận lợi trong quá trình hoạt động lâu dài. Người kinh doanh nên thường xuyên cập nhật thông tin từ cơ quan thuế để thực hiện đúng và kịp thời các nghĩa vụ của mình.